Rdz 11,6
Protisty1 (Protista) – jedno z pięciu królestw wyróżnianych w ostatnich, hierarchicznych systemach klasyfikacji organizmów. (...) Obejmuje wszystkie jądrowce, które pozostały po wyłączeniu organizmów zaliczonych do monofiletycznych kladów zwierząt, roślin i grzybów. Zgodnie z aktualną wiedzą należy tu zbiór taksonów o bardzo różnych powiązaniach filogenetycznych – cała grupa ma charakter parafiletyczny (sztuczny). Nie istnieje żadna zaawansowana ewolucyjnie cecha, która wyróżniałaby protisty od pozostałych eukariotów. Większość protistów to jednokomórkowce, zdarzają się też wielokomórkowce, a nawet organizmy zbliżone do tkankowego poziomu organizacji.
Z
protistów „wyszły” królestwa grzybów, roślin i zwierząt. Gdyby uznano protisty
za grupę monofiletyczną, należałoby do niej włączyć grzyby, rośliny i
zwierzęta. W pewnym sensie wszyscy jesteśmy protistami. „Zwyczajowo
dzieli się protisty na zwierzęce, roślinopodobne i grzybopodobne”. Wśród protistów zwierzęcych wyróżniają się wiciowce
kołnierzykowe (Choanoflagellata). „Najnowsze badania genetyczne
sugerują, że są one przodkiem wszystkich zwierząt wielokomórkowych na Ziemi.
Gdyby te doniesienia się potwierdziły, wskazywałyby na to, że odkryto wspólnego
przodka wielokomórkowców. Teza ta dotąd była wysuwana ze względu na
podobieństwo tych wiciowców i choanocytów”.
Choanocyty (komórki
kołnierzykowate) – komórki wewnętrznej warstwy ciała gąbek wykazujące duże
podobieństwo do wiciowców (Choanoflagellata). Komórki wyposażone są w
pojedyncze witki .... Komórki te dzięki ruchom witek wymuszają przepływ wody
przez spongocel gąbki,
jednak nie ma między nimi koordynacji ruchu.
Tak wyglądają
wiciowce kołnierzykowe. Jakieś skojarzenia? Przypadek? Raczej nie. W
artykule o gąbkach można przeczytać:
Gąbki mają następujące rodzaje komórek:
(...)
* choanocyty (komórki kołnierzykowate) - są podobne do choanocytów, które mają wiciowce kołnierzykowe, występują przede wszystkim w warstwie gastralnej i odpowiadają tam za wstępne trawienie pokarmu, posiadają wici; w mezoglei transportują plemniki do komórek jajowych lub też same mogą się przekształcać w plemniki. (...)
Gąbki dzięki prostocie swojej
budowy mogą rozmnażać się bezpłciowo lub płciowo. Charakteryzuje je brak gonad. (...) Komórki jajowe
powstają z archeocytów
natomiast plemniki z
choanocytów. Plemniki wydostają się z wnętrza gąbki przez oskulum i są niesione prądem aż
dostaną się do spongocelu innej gąbki. Z zapłodnionego w mezoglei jaja wylęga się
orzęsiona larwa (celoblastula,
amfiblastula
lub parenchymula),
pływająca przez pewien czas swobodnie w wodzie, a potem osiadająca i
przekształcająca się w nieruchomą postać dorosłą.
Gąbki
należą do najprymitywniejszych i najstarszych zwierząt wielokomórkowych na
Ziemi. „Nie posiadają nerwów ani żadnych organów. Ich budowa, a
zwłaszcza obecność komórek kołnierzykowych (choanocytów) sugeruje, że są one
bardzo blisko spokrewnione z wiciowcami kołnierzykowymi. Wniosek ten
potwierdziły badania genetyczne”.
A później to już szło mniej więcej w ten sposób:
Galeria
przodków
(lub
taksonów blisko z nimi spokrewnionych)
600 mln lat
Ediakar Proterozoik
Kambr Paleozoik
Cathaymyrus
500 Conodonta
Ordowik
Haikouichthys
Sylur
Acanthodii
Dewon
400 Eusthenopteron
Karbon
Hynerpeton
Perm
300 Ichthyostega
Mezozoik Trias
Procynosuchus
Jura
200 Adelobasileus
Kreda
Purgatorius
100 Proconsul
Kenozoik Paleogen
Ardipithecus
Neogen
Kenyanthropus
Baśń2 – jeden z fantastycznych gatunków epickich, zazwyczaj niewielkich rozmiarów, odwołujący się zwykle do folkloru.
Dominują w niej elementy fantastyki; opowiada o siłach nadprzyrodzonych, cudownych zdarzeniach, nadnaturalnych postaciach i zjawiskach. Jedną z ważniejszych cech baśni jest nieokreślony czas akcji. Zawiera ludową mądrość, przedstawia wierzenia ludowe i magiczne; baśń może być osnuta na podaniach, legendach.
Zdaniem Brunona Bettelheima baśń ukazuje pewien problem egzystencjalny w sposób zwarty i prosty, w formie przyswajalnej dla dziecka. Jej specyficzne cechy (m.in. odszczegółowienie fabuły oraz bohaterowie, którzy reprezentują określony typ, a nie niepowtarzalne indywiduum) sprawiają, że baśń może dostarczyć dziecku objaśnień dotyczących jego własnej psychiki i wspiera rozwój dziecięcej osobowości, dojrzewanie.
Bettelheim wskazuje na stałe motywy w baśniach, pozwalające dziecku pokonać lęki przed dorastaniem i usamodzielnieniem, oderwaniem od rodziców oraz lęki związane z płcią przeciwną. Baśnie zdaniem Bettelheima pełnią funkcję terapeutyczną, a także przekazują podstawową wiedzę na temat kultury, w której dziecko dorasta.
Do motywów baśniowych zaliczamy:
· motyw walki dobra ze złem. Zło w baśniach jest zawsze potężniejsze od dobra, ale zwykle z nim przegrywa. Zwycięstwo dobrej strony jednak zawsze jest okupione stratą
· przenikanie się świata nadprzyrodzonego z realnym
· motyw zwycięstwa miłości, sprawiedliwości i dobra
· motyw mędrca. W baśniach często występuje postać, której wiedza jest ogromna, niedostępna dla większości śmiertelników. Mędrzec posiada także niesamowite moce służące wpływaniu na świat i inne osoby. Ta osoba jest swoistym wykładnikiem moralnym, drogowskazem dla innych bohaterów.
· motyw wędrówki
1 Fragmenty artykułów Protisty, Wiciowce kołnierzykowe, Choanocyty oraz Gąbki pochodzą z dnia 30 marca 2009 r.
2 Fragment artykułu Baśń pochodzi z dnia 10 października 2009 r.